राजनीतिक रुपमा राष्ट्राध्यक्ष र सभामुख महिला निर्वाचित भएको सयदिन पनि नपुग्दै जनकपुरमा भएको घटनाले नेपाली समाजको चेतनास्तर र रुढीवादी सोच कुन हदसम्म जरो गाढेर बसेको छ भनेर अनुमान गर्न सकिन्छ । कतिपयले यस्तो समयमा राष्ट्रपति भण्डारी जनकपुर जानु हुदैनथ्र्यो भनेर मानव संभ्यताकै लागि कलंक बनेको घटनाको ढाकछोप गरिरहेका छन, जुन खेदपूर्ण छ ।
१८ औ शताब्दीको मध्ययुगीन सभ्यता झल्काउने जनकपुर काण्डलाइ कुनैपनि राजनीतिक रंग दिएर औचित्य पुष्टि गर्न सकिदैन । एकल महिला माथीको यो हदसम्मको अत्याचार र कूदृष्टि बिरुद्ध जनकपुरका महिलाले सडकमा आउने हिम्मत गर्नु पर्ने हो, तर उनिहरु पारिवारिक बन्दनमा छन् ।
जनकपुर जसलाइ मिथिलाञ्चल पनि भन्ने गरिन्छ, यो आलेख जनकपुरको संस्कृतिको वर्णन गर्न तयार गरिएको होइन । परन्तु जनकपुरलाइ तराइ–मधेशको संस्कृतिको राजधानी भन्दा पनि हुन्छ, दुभाग्य जहाँ देशको राष्ट्रपति माथी यो हद सम्मको दुव्यबहार भयो । यसले जनकपुर वासीलाइ खिन्न बनाएको हुनुपर्छ ।
यो निश्कर्ष निकाल्नु पनि गल्ती हुनेछ, कि सिंगो जनकपुर बासीले एकल महिला मन्दिरमा गएको विरोधमा गंगाजन छर्केका हुन् । राजनीतिक आवरणमा मौलाएका केही आपराधिक तत्वले जानकी मन्दिरमा मध्ययुगीन हर्कत गरेर राष्टको शीर निहु¥याउने काम गरे ।
तराइ– मधेशका जिल्लामा कयौ रुढीवादी परंपरा कायमै छन् । बोक्सीको नाममा महिलालाइ यातना दिने, जातीय छूवाछुतका जघन्य घटनाहरु तराइका जिल्लामा भइरहन्छन् । जनकपुर जस्तो तुलनात्मक रुपमा तराइको शभ्य र शिक्षित शहरमा एकल महिला बिरुद्ध त्यो प्रकारणको व्यबहार हुन्छ भने तराइका दुर्गम गाउहरुमा अहिलेपनि महिलाको मानव अधिकारको अवस्थाको परिकल्पना मात्र गर्न सकिन्छ ।
पछिल्ला बर्षहरुमा त्यस्ता हिंसाका घटनामा कमी आएका छन, त्यसको श्रेय स्थानिय एफएम रेडियोलाइ जान्छ । ‘मधेशी अधिकार फोरम’हरुले ल्याएको चेतनाका कारण तराइमा महिला माथीका हिंसा रोकिएका होइनन् ।
विद्या भण्डारी जसले पुनस्थापित संसदमा लगेको संकल्प प्रस्तावका कारण कारण नेपालका हजारौ महिलाले आरक्षण पाएका छन् । राज्यका हरेका निकायमा ३३ प्रतिसत महिला सहभागिताको संकल्प प्रस्ताव पारित भएपछि त्यही मधेशका कयौ महिलाले आरक्षण पाएका छन् ।
पछिल्ला बर्षहरुमा नेपाली समाजमा विधवा भनिने एकल महिला प्रतिको दृष्टिकोणमा धेरै नै भिन्नता आइसकेको छ । दोस्रो जनआन्दोलन लगत्तै विभिन्न जिल्लामा सामूहिक कार्यक्रम गरेर महिलाले रातो पहिरन पहिरिने अभियान चलेको थियो । त्यो अभियानलाइ थप निरन्तरता दिनुपर्ने भएको छ, वास्तममा सामाजिक क्रान्ति हुने यसरी नै हो ।
जनकपुर जसलाइ मिथिलाञ्चल पनि भन्ने गरिन्छ, यो आलेख जनकपुरको संस्कृतिको वर्णन गर्न तयार गरिएको होइन । परन्तु जनकपुरलाइ तराइ–मधेशको संस्कृतिको राजधानी भन्दा पनि हुन्छ, दुभाग्य जहाँ देशको राष्ट्रपति माथी यो हद सम्मको दुव्यबहार भयो । यसले जनकपुर वासीलाइ खिन्न बनाएको हुनुपर्छ ।
यो निश्कर्ष निकाल्नु पनि गल्ती हुनेछ, कि सिंगो जनकपुर बासीले एकल महिला मन्दिरमा गएको विरोधमा गंगाजन छर्केका हुन् । राजनीतिक आवरणमा मौलाएका केही आपराधिक तत्वले जानकी मन्दिरमा मध्ययुगीन हर्कत गरेर राष्टको शीर निहु¥याउने काम गरे ।
तराइ– मधेशका जिल्लामा कयौ रुढीवादी परंपरा कायमै छन् । बोक्सीको नाममा महिलालाइ यातना दिने, जातीय छूवाछुतका जघन्य घटनाहरु तराइका जिल्लामा भइरहन्छन् । जनकपुर जस्तो तुलनात्मक रुपमा तराइको शभ्य र शिक्षित शहरमा एकल महिला बिरुद्ध त्यो प्रकारणको व्यबहार हुन्छ भने तराइका दुर्गम गाउहरुमा अहिलेपनि महिलाको मानव अधिकारको अवस्थाको परिकल्पना मात्र गर्न सकिन्छ ।
पछिल्ला बर्षहरुमा त्यस्ता हिंसाका घटनामा कमी आएका छन, त्यसको श्रेय स्थानिय एफएम रेडियोलाइ जान्छ । ‘मधेशी अधिकार फोरम’हरुले ल्याएको चेतनाका कारण तराइमा महिला माथीका हिंसा रोकिएका होइनन् ।
विद्या भण्डारी जसले पुनस्थापित संसदमा लगेको संकल्प प्रस्तावका कारण कारण नेपालका हजारौ महिलाले आरक्षण पाएका छन् । राज्यका हरेका निकायमा ३३ प्रतिसत महिला सहभागिताको संकल्प प्रस्ताव पारित भएपछि त्यही मधेशका कयौ महिलाले आरक्षण पाएका छन् ।
पछिल्ला बर्षहरुमा नेपाली समाजमा विधवा भनिने एकल महिला प्रतिको दृष्टिकोणमा धेरै नै भिन्नता आइसकेको छ । दोस्रो जनआन्दोलन लगत्तै विभिन्न जिल्लामा सामूहिक कार्यक्रम गरेर महिलाले रातो पहिरन पहिरिने अभियान चलेको थियो । त्यो अभियानलाइ थप निरन्तरता दिनुपर्ने भएको छ, वास्तममा सामाजिक क्रान्ति हुने यसरी नै हो ।
मोर्चाले माफी माग्नु पर्दैन ?